Het Coalitieakkoord ‘Aan de slag’: de wijzigingen in arbeidsrecht en sociale zekerheid

Op 30 januari 2026 presenteerden D66, VVD en CDA het coalitieakkoord ‘Aan de slag, bouwen aan een beter Nederland’. In dit akkoord staan ambitieuze plannen voor hervormingen op de arbeidsmarkt, in het arbeidsrecht en in de sociale zekerheid. Hieronder licht ik de belangrijkste punten kort toe

Ruimte voor zelfstandigen: nieuwe Zelfstandigenwet en rechtsvermoeden

Het akkoord zet een duidelijke koers uit voor zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers). In plaats van een uniforme Wet verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties (Vbar) wil het kabinet het instrumentarium splitsen:

• rechtsvermoeden van werknemerschap bij lage uurtarieven, en
• invoering van een Zelfstandigenwet om de positie van zelfstandig ondernemers te verduidelijken.

Dit geeft werkgevers in sectoren met veel zelfstandigen eindelijk een concretere juridische basis om arbeidsrelaties te positioneren. De precieze criteria en grenzen blijven onderwerp van verdere uitwerking en dus nog steeds onduidelijk.

Werkbaar werkgeverschap bij ziekte en re-integratie

Eindelijk wordt erkend dat de loondoorbetaling bij ziekte en de Wet verbetering poortwachter door veel mkb-werkgevers als complex en zwaar wordt ervaren. Het kabinet wil daarom:

• loondoorbetaling bij ziekte werkbaarder maken, met name voor het mkb, en
• administratieve lasten beperken door onder andere onzekerheid over sancties te reduceren en meer ruimte voor maatwerk in de Wet verbetering poortwachter te creëren.

Ook hier laat uitwerking op zich wachten, maar de plannen zijn er dus fingers crossed…

Transitievergoeding: flexibel en nu echt koppelen aan ontwikkeling

Het akkoord zet in op een herziening van de transitievergoeding zodat deze meer bijdraagt aan de transitie van werk naar werk. Kernpunten zijn:

• koppeling van de besteding van de transitievergoeding aan leven lang ontwikkelen (LLO),
• mogelijkheid tot inzet voor scholing/omscholing, en
• afschaffing van de compensatie van de transitievergoeding na twee jaar ziekte voor alle werkgevers (per medio dit jaar geldt dit al voor de grote werkgevers).

Deze wijzigingen ogen ingrijpend en vragen om een juridisch robuuste onderbouwing van scholings- en ontwikkelingsmaatregelen in ontslagdossiers en om aanpassing van HR-beleid binnen de organisaties. De wat en hoe is nog niet gegeven, maar we houden jullie op de hoogte.

Arbeidsrechtelijke modernisering: cao, concurrentiebeding en afspiegeling

Het akkoord spreekt de ambitie uit het cao-stelsel te moderniseren, met grotere ruimte voor dispensaties en een versterkte rol voor de sociale partners. Daarnaast wil het kabinet:

• moderniseren van het concurrentiebeding (hoewel daar al de nodige plannen voor liggen), en
• meer maatwerk bij het afspiegelingsbeginsel toepassen bij reorganisaties en ontslag wegens bedrijfseconomische redenen.

Sociale zekerheid: activerend, eenvoudiger en houdbaarder

Opvallend is dat er binnen het coalitie akkoord veel ruimte is gemaakt voor sociale zekerheid, met duidelijke plannen voor herzieningen in WW, WIA en uitkeringsstelsels:

• WW-duur wordt verkort van twee naar maximaal één jaar, met hogere uitkering in de eerste maanden;
• voorwaarden voor opbouw en verzilvering van WW-rechten worden aangescherpt;
• IVA-uitkering wordt afgeschaft voor nieuwe gevallen, waarbij mensen die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn onder de WGA vallen;
• maximumdagloon wordt verlaagd met ongeveer 20% (verwacht per 2029; dat forse gevolgen zal hebben voor diverse sociale zekerheidsuitkeringen);
• er komt meer nadruk op re-integratie, preventie en activering binnen ziekte- en arbeidsongeschiktheidsstelsels.

Praktische implicaties

Voor werkgevers betekent het coalitieakkoord het volgende:

• Vooruitdenken is cruciaal: beleidslijnen op het gebied van ziekteverzuim, transitievergoeding, loondoorbetaling en functiewaardering moeten nu al worden geëvalueerd.
• HR-processen rond cao-implementatie, beloning, functiewaardering en ontslagbegeleiding verdienen juridische toetsing aan de nieuwe ambities.
• Sociale zekerheidsstelsels worden ingrijpend herijkt: dit raakt personeelsbeleid, re-integratie-trajecten en risicobeheer op het niveau van werkgeversverzekeringen.

NOVO’s tip

Werk aan de winkel. Maar hoe is nog ongewis. Duidelijk is dat het kabinet ambitieuze plannen heeft om het arbeidsrecht en sociale zekerheidsrecht te gaan veranderen. Daar moet iedere werkgever in ieder geval goed bij stil staan en tijdig sachakelen. Wijzigingen in beloning en verzuim bijvoorbeeld zullen instemmingsplichtig zijn en vergen dus een lang en zorgvuldig traject. Wilt u hier meer over weten? Neem dan contact op met NOVO Advocatuur en Mediation te Breda, Specialist in Arbeidsrecht. Wij zijn bereikbaar via de mail op info@novo-advocatuur.nl en telefonisch op 076-2056040.